23.7 C
Warszawa
sobota, 22 czerwca, 2024

O działalności edukacyjnej prowadzonej przez Polską Organizację Wojskową

26,463FaniLubię

W latach pierwszej wojny światowej założona przez Józefa Piłsudskiego konspiracyjna Polska Organizacja Wojskowa pełniła ogromną rolę na rzecz popularyzowania w społeczeństwie wiedzy i świadomości patriotycznej. Jak we wspomnieniach pisał peowiak, Franciszek Oktaba, „niektóre całe wsie były niedostępne dla organizacji zarówno POW, jak i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Szczególnie starsi byli zżyci w niewoli i bali się by po skończonej wojnie władze carskie nie mściły się za to. W zwycięstwo Niemiec i Austrii nie wierzono, banknoty carskie były zachowywane jako oszczędności”.

A oto opisane w tych wspomnieniach konkretne działanie z roku 1917: „Zbliżała się rocznica Konstytucji 3 Maja. Zarówno POW jak i PSL postanowiły wspólnie uczcić tą rocznicę przez wybudowanie na terenie powiatu Tomaszów Lubelski trzech krzyży dębowych, z uciętymi na wskos ramionami i zawieszonymi odpowiednimi tablicami, upamiętniającymi tą rocznicę. Jeden z tych krzyży został postawiony w Tomaszowie, drugi w centrum powiatu, a trzeci we wsi Budy, przy szosie, gdzie zbiega się granica parafii Dzierążnia z parafiami Krasnobród i Łabunie powiatu zamojskiego.

- Autopromocja - KLIKNIJ NA GRAFIKĘ-

Dla spopularyzowania tej naszej działalności postanowiliśmy uroczystości odsłonięcia krzyży dokonać z poświęceniem przez odnośnych proboszczów, którzy przyprowadziliby parafian z procesją wiernych. W Tomaszowie ks. dziekan, jakkolwiek nie solidaryzował się z ideologią POW względnie PSL, ale sprawy poświęcenia krzyża nie śmiał odmówić. W Wożuczynie ks. Łuczyński wyraźnie tą akcje wspierał. Natomiast w Dzierążni ks. Zawadzki, gdy się do niego w tej sprawie zwróciłem, to wręcz odmówił poświęcenia. Wówczas zwróciłem się do ludowca Wojciecha Turskiego, człowieka już poważniejszego, o dobrej wymowie i obaj udaliśmy się do ks. Zawadzkiego. Być może, że ks. Zawadzki już zdążył skomunikować się w tej sprawie z ks. dziekanem, ale nam już nie odmówił i zgodził się dokonać tego poświęcenia. Ogłosił wiernym, że w określonym dniu odbędzie się uroczyste nabożeństwo w kościele, skąd procesją, z liturgicznymi chorągwiami i obrazami uda się na miejsce i dokona poświęcenia krzyża. Okolicznościowe przemówienie wygłosił ludowiec Mierzwa z Niemirówka, utalentowany mówca”.

Większość peowiaków to byli młodzi mężczyźni, których nie objął pobór do armii rosyjskiej, a zgodnie z prawem wojennym nie podlegali poborowi do armii okupacyjnej. W wyznaczonym czasie odbywali ćwiczenia, formalnie gimnastyczne, a w rzeczywistości wojskowe, obejmujące i musztrę, i posługiwanie się bronią. Co jakiś czas organizowali przemarsze i zbiórki, starając się oddziaływać na obserwujących ich sąsiadów. Przykładem tego były ćwiczenia batalionu POW w Tomaszowie, na błoniu za szpitalem, dnia 5 X 1917, z okazji setnej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Mój dziadek był tam dowódcą jednej z czterech kompanii. Inne wydarzenie relacjonowane w jego wspomnieniach to: „Na koniec roku szkolnego 1916/17 nauczycielka Wolfówna zorganizowała wycieczkę starszych chłopców, szczególnie peowiaków, do Lwowa cele obejrzenia tamtejszych pamiątek. W wycieczce tej również wziąłem udział. Na miejscu we Lwowie był naszym przewodnikiem członek tamtejszego Sokoła, już w starszym wieku. Młodzi byli na wojnie. Najcenniejszą pamiątką dla nas było zwiedzenie Panoramy Racławickiej”.

Dziadek zawsze powtarzał, iż podstawą utworzenia niepodległej Polski była długotrwała mrówcza praca edukacyjna i konspiracyjna prowadzona przez ciągle poszerzające się grono społeczników – patriotów; dotyczyło to wszystkich ziem polskich pod trzema zaborami. Gdy słyszał wyrażenia typu: „w roku 1918 polska niepodległość wybuchła’, z dezaprobatą kręcił głową, bo nic by samo nie wybuchło, gdyby tego nie przygotowano

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz swój komentarz!
Proszę wpisać tutaj swoje imię

Powiązane artykuły

Pozostańmy w kontakcie

26,463FaniLubię
274SubskrybującySubskrybuj
- Reklama -spot_img

Najnowsze Artykuły

Skip to content